1. Thực tập về kiểu cắm Moribana cơ bản của lối cắm đứng (Risshinkei)

Tác phẩm minh họa thứ nhất:

Nguyên liệu: Lá cây Trà 2 cành, hoa Cúc trắng 3 bông.

Bình hoa: Bát hoa hình chữ nhật, tráng men trắng.

Ta cần chú ý: Theo hình minh họa số 23, đây là nguyên liệu hoa cần để cấu thành tác phẩm cơ bản kiểu Moribana. Về phía cây ta có 2 cành Trà, về phía hoa ta có 3 bông Cúc trắng. (Ta có thể thay thế những cành cây, những bông hoa khác thích hợp).

Sau khi nhận hoa, ta phải cắt tỉa cho mỗi cành mỗi bông hoa trở nên sáng sủa và thanh nhã, đừng để cho lá nọ vướng với lá kia, cành nọ xuyên qua cành kia. Theo hình minh họa số 24 là nguyên liệu sau khi đã được cắt tỉa.

Trong hình minh họa số 23 và 24, cành dài nhất là “cành chính thứ nhất” (Shin), cành dài trung bình là “cành chính thứ hai” (Soe), thứ nữa hoa Cúc là “cành chính thứ ba” (Hikae), còn 3 bông Cúc cuối là hai cành phụ thuộc của “cành chính thứ ba”. Như vậy ở trường hợp này chỉ có cành chính thứ ba là có cành phụ thuộc, còn cành chính thứ nhất và thứ hai không dùng cành phụ thuộc.

Khi thực tập ta cần để ý:

- Nên cắt bỏ những chiếc lá thừa.

- Nên cắt bỏ những cành nhỏ cho đúng cách.

Hình minh họa số 23: Nguyên liệu khi chưa cắt tỉa.

Hình minh họa số 24: Nguyên liệu đã được cắt tỉa.

Đại để ta nên cắt bỏ những chiếc lá rủ xuống gốc, những lá bị gẫy, những lá rậm rạp, những cảnh nhỏ, những cành hướng theo cùng một hình dạng v.v.

Cách định kích thước (Trường hợp phổ thông): Cách định kích thước của từng cành là một điều kiện thiết yếu cần phải ghi nhớ. Trước hết ta phải định kích thước của cành chính thứ nhất. Cành này theo cỡ trung bình thì dài bằng một lần rưỡi kích thước của bình hoa (1.5 x (D +H) = Shin), cành chính thứ hai dài bằng 3⁄4 cành chính thứ nhất, cành chính thứ ba dài bằng 3⁄4 cành chính thứ hai. Hai bông Cúc cuối cùng là cành phụ thuộc của cành chính thứ ba thì ngắn hơn cành đó một chút.

Vị trí đặt Kenzan: Vì miệng của bát cắm hoa thì rộng, nên ta có thể cắm hoa ở bất cứ một vị trí nào một trong bốn góc của bát hoa. Theo như hình minh họa số 25, thì số (1) là điểm xuất phát để định vị trí của kiểu Moribana, còn vị trí (2), (3) và (4) dùng đến ở trường hợp đặc biệt và trong khi ta luyện tập. Ngoài 4 góc đã định trên, ta cũng có thể đặt Kenzan được ở những điểm khác nhưng đó lại là phần ngoại lệ của tác phẩm.

Góc độ cắm của cành: Sau khi đã định vị trí xong, ta đặt Kenzan vào vị trí đó, rồi cắm hoa theo góc độ của mỗi cành. Khi cắm hoa ta cần để ý:

- Cắt vát gốc cây hoa cho hơi nhọn.

- Cắm vào khoảng cách giữa chiếc kim nọ và chiếc kim kia của Kenzan.

- Sau khi cắm đứng xong rồi ta phải lấy tay ấn để nghiêng cành hoa từ từ xuống theo vị trí mong muốn.

- Sau khi đã cắm nghiêng xong, ta lại nâng cành hoa trở lại tới chỗ độ góc đã định.

Hình minh họa số 25: Vị trí để ta đặt Kenzan.

Hình minh họa số 26:

Cắm cành chính thứ nhất nghiêng về phía trái 15°.

Tác phẩm cơ bản của lối cắm đứng (Risshinkei) thì “hình” của cành Shin được cắm đứng, nên gọi là “Lối cắm đứng”. Theo độ góc của lối cắm đứng thì cành chính thứ nhất, cắm hơi nghiêng về đằng trước phía trái từ 10° đến 15°, cành chính thứ hai cũng cắm nghiêng về phía trái, nghiêng tới 45°, cành chính thứ ba là hoa Cúc, cắm nghiêng về bên phải, nghiêng tới 75°. Ba cành chính này là ba yếu tố quan trọng để tác thành một tác phẩm đơn thuần (coi hình minh họa số 26, 27, 28). Sau cùng ta cắm thêm hai cành phụ thuộc là ta đã hoàn thành được một tác phẩm. Hình minh họa số 28 chỉ có 3 cành chính. Hình minh họa số 29 đã cắm thêm các cành phụ thuộc.

Hình minh họa số 27: Cắm thêm cành chính thứ hai cũng nghiêng về phía trái 45°.

Hình minh họa số 28: Cắm thêm cành chính thứ ba, nghiêng về phía phải 75°.

Hình minh họa số 29:

Đã cắm xong 3 cành chính và 2 cành phụ.

Hình minh họa số 30:

Giải thích về độ góc của 3 cành chính cắm theo độ.

Tác phẩm minh họa thứ hai:

Nguyên liệu: Cây hoa 2 cành. Hoa Cúc 3 bông.

Bình hoa: Bát hoa màu nước biển.

Nguyên liệu ta có thể thay đổi, không phải chỉ hạn chế ở một thứ cây hay một thứ hoa, không phải chỉ dành riêng cho lối cắm đứng, mà phổ cập cho tất cả các kiểu cắm khác, đó là đặc trưng của trường phái cắm hoa Sògetsuryu. Ở tác phẩm minh họa thứ nhất như đã trình bày ở trên, ta dùng cành Trà và hoa Cúc theo lối cắm đứng. Tác phẩm thứ hai ta cũng luyện tập theo lối cắm đứng, nhưng thay đổi phần nguyên liệu về hoa. Như vậy chứng tỏ rằng cũng cùng một tác phẩm mà nguyên liệu có thể được thay đổi nhiều loại khác nhau. Cho nên về nguyên liệu của hoa thì không hạn định, bất cứ một thứ cây một thứ hoa nào ta cũng cắm thành tác phẩm được. Tác phẩm minh họa thứ nhất là tác phẩm cắm theo lối cắm đứng. Tác phẩm minh họa thứ hai, một lần nữa ta cũng vẫn luyện tập về kiểu cắm đó.

Phải dùng hai Kenzan: Cũng như trường hợp của tác phẩm minh họa thứ nhất, nhưng tác phẩm minh họa thứ hai thì khác về bình hoa cũng như nguyên liệu và tác phẩm cũng lớn hơn vì kích thước của tác phẩm này theo “cỡ lớn”. Ở trường hợp cỡ lớn ta phải dùng tới hai Kenzan, một hình tròn, một hình bán nguyệt, tổ hợp lại thành một, để lấy lại thế quân bình giữa sức nặng của cây hoa và Kenzan. Ta cũng đặt Kenzan ở vị trí (1), ở góc của bát cắm hoa làm điểm xuất phát.

Hình minh họa số 31: Đã cắm cành chính thứ nhất.

Hình minh họa số 32: Đã cắm cành chính thứ hai.

Trường hợp đo kích thước cỡ lớn: Trường hợp kích thước của tác phẩm cỡ lớn, ta phải căn cứ vào kích thước của bình hoa, để định kích thước của cành chính thứ nhất (Shin). Kích thước của tác phẩm minh họa thứ hai ở cỡ lớn, thì cành chính thứ nhất dài gấp hai lần kích thước của bình hoa (2 x (D + H) = Shin). Cành chính thứ hai dài bằng 3⁄4 cành chính thứ nhất. Cành thứ ba dài bằng 3⁄4 cành chính thứ hai.

Hình minh họa số 33: Đã cắm cành chính thứ ba.

Từ cành chính đến cành phụ: Theo hình minh họa số 31, cành chính thứ nhất (Shin) đã được cắm vào vị trí (1) của thủy bàn, nghiêng nghiêng về phía trái. Theo hình minh họa số 32 khi ta đã cắm xong cành chính thứ hai (Soe). Theo hình minh họa số 33, khi ta đã cắm xong cành chính thứ ba (Hikae) là hoa Cúc.

Sau khi đã cắm 3 cành chính xong tức là ta đã định được một tác phẩm. Theo hình minh họa số 34, khi ta đã cắm xong một cành phụ thuộc và hình minh họa số 35 là khi đã hoàn thành một tác phẩm. Về vị trí Kenzan, độ góc của tác phẩm, cũng giống như tác phẩm minh họa thứ nhất không thay đổi. Chú ý, khi cắm xong một tác phẩm ta đừng để cho Kenzan lộ ra để người thưởng thức có thể nhìn thấy.

Hình minh họa số 34:

Khi ta đã cắm thêm một cành phụ thuộc.

Hình minh họa số 35: Khi đã hoàn thành một tác phẩm.