Phần 2

SỰ BỀN VỮNG THỂ CHẤT

Chương 4CÂN BẰNG CUỘC SỐNG

Các hệ thống trong cơ thể - nhịp tim, sóng não, thân nhiệt, huyết áp, nồng độ hormone - hoạt động nhịp nhàng khi chúng ta khỏe mạnh. Chúng ta hít thở đều đặn, chứ không thể chỉ hít vào mãi hoặc thở ra không thôi. Càng hít thật sâu và thở ra thật mạnh, luân phiên, tuần tự, cơ thể càng vận hành tốt, không chỉ về thể chất mà cả về tinh thần và cảm xúc.

Rõ ràng, con người luôn sống hài hòa với nhịp sống vốn có, song chúng ta lại không làm như vậy. Tiêu chuẩn "Nhiều hơn, lớn hơn, nhanh hơn" thúc đẩy ta tiêu hao nhiều năng lượng hơn mức nạp vào để chạy theo những đòi hỏi không ngừng tăng lên, với một nỗ lực điên cuồng và phù phiếm.

Góc phần tư phía trên bên trái của Tứ đồ Phục hồi thể hiện cách thức tạo ra năng lượng. Sự di chuyển tối ưu là giữa góc này và góc phần tư phía dưới bên phải. Tuy nhiên, việc lạm dụng vào một phía cũng trở nên không tốt. Một cách tự nhiên, hầu hết chúng ta đều rơi vào phía không vận động (phía dưới bên trái). Những hành vi tốt cho sức khỏe (nằm bên cột phải - nơi dung nạp và tái tạo năng lượng thể chất) giảm dần theo trục ngang khi chuyển sang cột trái. Chúng ta sử dụng năng lượng ở góc phần tư bên trái nhiều nhất khi muốn nhanh chóng lấy lại sức lực hoặc xoa dịu bản thân.

Những lúc ngủ không đủ giấc và làm việc liên tục không ngơi nghỉ, chúng ta dựa dẫm vào cafein, chất ngọt và những chất kích thích nồng độ octan thấp khác để giữ cho cơ thể tỉnh táo hoạt động suốt cả ngày. Khi gặp tình huống căng thẳng, các hormone tạo hưng phấn như adrenaline, norephinephrine, cortisol được kích hoạt, cung cấp ngay nguồn năng lượng ngắn hạn khác. Nhưng chúng ta sẽ phải trả giá, bởi các chất này sẽ trở thành độc tố khi lưu thông trong cơ thể quá lâu.

Những lúc chán nản hoặc lo âu, chúng ta thường ăn uống vô độ, nhất là chất ngọt và chất béo, nhằm… trấn an bản thân. Kết quả là chúng ta chỉ thêm cáu bẳn. Bạn trở về nhà trong tình trạng sức lực, tinh thần và cảm xúc đều rã rời, mỏi mệt. Không còn bao nhiêu sức lực để chia sẻ với người thân, bạn chuyển qua xem ti-vi. Hoạt động mang tính thụ động này thường khiến cơ thể uể oải hơn. Không đủ sức tập thể dục khi thức dậy, nên để tỉnh táo, chúng ta lại uống cà phê; và cứ thế, vòng quay của ngày hôm qua tiếp tục lặp lại.

Chúng ta nên cân bằng cuộc sống theo hướng có lợi. Bạn hãy quan sát các tay đua xe ô-tô. Tay đua đoạt chức vô địch cuộc đua thường không phải là người lái nhanh nhất, lâu nhất, liên tục nhất; mà là người lái với tốc độ cao nhất, nhưng biết dừng đúng lúc để nạp nhiên liệu, thay lốp, sửa chữa, bảo dưỡng kỹ thuật cho xe. Việc đó quyết định chiến thắng của anh ta. Như vậy, yêu cầu đặt ra càng cao thì nhu cầu tái tạo năng lượng càng lớn.

Điều này không chỉ đúng với máy móc mà còn cả với con người. Tuy nhiên, hầu hết mọi người đều chú ý nạp nhiên liệu và bảo dưỡng cho chiếc xe của mình hơn là quan tâm chăm sóc bản thân, dù cơ thể chúng ta phức tạp hơn bất kỳ loại máy móc nào. Khi cuộc sống đòi hỏi phải tăng tốc, chúng ta vội vã lao về phía trước và quên bẵng việc thường xuyên phục hồi năng lượng bằng lối sống điều độ. Chúng ta đang cố gắng đạt hiệu suất cao với hàm lượng octan thấp hoặc thậm chí với cái bụng rỗng, và tự đánh lừa cơ thể mình. Không ai nhận ra cách mình chăm sóc cơ thể, ngày này qua ngày khác, đã ảnh hưởng trực tiếp đến cảm giác, suy nghĩ và hành động như thế nào. Việc quan tâm bản thân không khiến bạn trở thành một người xuất sắc - đó chỉ là một phần nhỏ trong nhiều yếu tố phức tạp đan cài nhau - nhưng nếu bỏ qua việc này thì chắc chắn bạn sẽ không đạt được hiệu suất làm việc như mong muốn.

Mục tiêu của chúng tôi là giúp khách hàng thể hiện bản thân tốt nhất.

John Weiser, 45 tuổi, là chủ tịch Television Division thuộc hãng phim Sony Pictures Entertainment. Weiser đã chủ động tạo ra một cuộc sống cân bằng, hài hòa. Đêm nào cũng vậy, ông đi ngủ trễ nhất là khoảng mười giờ, ngủ tối thiểu khoảng bảy tiếng và dậy sớm lúc năm giờ sáng, trước cả vợ con để tập tạ và một số bài thể dục khác. Weiser giải thích: "Tôi khởi đầu ngày mới trong phòng tập. Tôi thấy mình căng tràn sức sống. Nhờ vậy, tôi có thể tập trung vào nhiều việc: khách hàng, hợp đồng, công ty, nhân viên và cộng sự. Việc ngủ đủ giấc và luyện tập đều đặn mang đến cho tôi nguồn năng lượng dồi dào, và hiển nhiên là mọi người xung quanh cũng nhận được tác động tích cực từ nguồn năng lượng đó".

Ngoài ra, Weiser còn là một người ăn uống điều độ và ông thường chọn những thực phẩm cung cấp nguồn năng lượng bổ sung cao nhất, giàu đạm và đường phức hợp. Ông lý giải: "Người ta có hàng triệu lý do để giải thích vì sao họ không ăn thức ăn dinh dưỡng hoặc vì sao bỏ bữa. Thật ngớ ngẩn khi nghĩ rằng thực phẩm tốt cho sức khỏe luôn có sẵn bên bạn. Tôi lo liệu trước việc mình sẽ đi đâu và ăn gì trong ngày. Điều đó cũng không khác gì so với việc bạn dự tính sẽ dừng đổ xăng ở đâu khi chạy từ thành phố này đến thành phố khác. Nếu không, sẽ đến lúc chiếc xe của bạn không còn một giọt xăng và xung quanh không một bóng người". Giải pháp của Weiser khi ông đi xa là mang theo các loại đậu, trái cây hoặc sữa bột giàu đạm dùng để pha uống bất cứ khi nào ông muốn.

Phương pháp cuối cùng giúp Weiser cân bằng giữa năng lượng tiêu hao và năng lượng nạp vào là ông đi làm về sớm để có thời gian ở bên gia đình. Nhờ sự tập trung cao độ nên ông hoàn thành tốt nhiều việc tại công ty. Ông hầu như không mang việc về nhà, cũng như chẳng bao giờ kiểm tra e-mail ở nhà. Ông dành thời gian ở nhà cho vợ con. "Tôi dành thời gian cho bản thân vào buổi sáng, còn buổi tối là cho gia đình. Tôi thực sự cần hai khoảng thời gian đó vì nó đem lại năng lượng cho tôi", ông nói.

Weiser đã chỉ tường tận những gì mỗi người cần làm: Chúng ta làm việc hiệu quả hơn khi thường xuyên tái tạo năng lượng thông qua các hình thức chủ động như tập thể dục và vui đùa, hay các hình thức thụ động như ngủ và thiền.