T
iết giảng văn bài “Bố của Simon” (Truyện của Guy de Maupassant, nhà văn Pháp, Sách giáo khoa Ngữ văn 8 thời kỳ 1980 - 2000) hôm ấy cứ làm tôi áy náy khôn nguôi. Dù đã gần 30 năm song mỗi lần nhớ lại, tôi vẫn thấy mình thật đáng trách.
Lớp 8B, tôi dạy Văn nhưng không làm chủ nhiệm. Vì vậy, việc hiểu hoàn cảnh từng học sinh ở lớp này gần như tôi không có điều kiện quan tâm thực hiện. Cũng như nhiều giáo viên bộ môn khác, điều tâm huyết số một của tôi là dạy sao cho các em thích môn Văn và học Văn có kết quả. Tôi luôn làm mọi cách khơi dậy tinh thần học tập chủ động, tích cực của các em trong suốt tiết học; coi việc học sinh sôi nổi hăng hái phát biểu xây dựng bài là khâu quyết định thành bại của tiết Văn. Hoạt động này không chỉ giúp trò có cơ hội chủ động tiếp nhận kiến thức, phát triển tư duy, trực tiếp tôi rèn kỹ năng tự tin giao tiếp trước đám đông mà còn giúp thầy nắm bắt được thực trạng cấp độ tư duy, cảm xúc của trò, kịp thời uốn nắn, nâng cao. Chính vì vậy, khi phát vấn, tôi không chỉ gọi những em có tinh thần xung phong đứng lên phát biểu mà còn rất quan tâm đến những trò thụ động không giơ tay.
Đến phần hướng dẫn tìm hiểu nhân vật Simon với nội dung: “Simon, nỗi buồn và niềm vui”, sau khi cho các em đọc kỹ văn bản, một câu hỏi được tôi đưa ra là: “Vì sao bé Simon lại có hành vi cực đoan đi ra sông định tự tử?”. Với câu hỏi này, gần như cả lớp đều giơ tay hưởng ứng. Tôi đưa mắt nhìn khắp một lượt, nhận ra ở bàn thứ ba, chỉ duy nhất có Then là vẫn ngồi không nhúc nhích. Tôi liền gọi luôn Then đứng lên phát biểu. Sau một phút chần chừ, em ngượng ngùng đứng dậy với vẻ mặt biến sắc khác thường. Thấy em vẫn đứng như trời trồng, tôi liền hối thúc: “Nào! Then trả lời đi chứ! Có gì mà lúng túng vậy? Khẩn trương lên không mất quyền lợi bây giờ!”.
Bất ngờ, em đưa tay lên che mặt rồi ngồi thụp xuống bàn, gục đầu khóc nức nở. Sao thế nhỉ? Chuyện gì đã đến với Then? Tôi sững người bối rối bước xuống chỗ bàn em. Tôi hỏi hai em ngồi cạnh, rồi tổ trưởng, lớp trưởng vẫn không ai có câu trả lời vì sao Then lại khóc đột ngột như vậy. Không thể để tiết dạy bị cháy giáo án, tôi quyết định cho cả lớp ổn định rồi trở lại học bình thường.
Tiết học kết thúc, song tôi vẫn băn khoăn về chuyện của Then không dứt. Đi nhanh về văn phòng, tôi tìm gặp cô Đoàn Sen - chủ nhiệm lớp 8B để trao đổi sự việc. Nghe xong, cô đập nhẹ tay vào vai tôi nói với giọng như phân bua lại như có ý trách móc: “Thế thầy không biết sao? Hoàn cảnh của Then cũng tội nghiệp không khác gì nhân vật Simon. Em cũng không có bố mà! Cực hơn, mẹ em lại bị khuyết tật đôi chân từ nhỏ”.
Nghe xong, tôi lặng người trong cảm giác tội lỗi. Vì không nắm được hoàn cảnh của Then, tôi đã vô tình xúc phạm em, động đến nỗi đau sâu kín trong trái tim em. Thảo nào, khi mấy trò được hỏi về lý do Then khóc, chắc không ai không biết song vì tế nhị, em nào cũng tìm cách né tránh, không nói ra sự thật.
Thế mới biết nghề làm thầy không đơn giản chút nào. Vì không hiểu trò mà vô tình làm tổn thương trò một cách đáng trách như vậy đấy!