25Đất quê - Tình quê

N

hững ngày cuối đông 1979. Chúng tôi quyết định trùng tu ngôi nhà do bố mẹ để lại. Vốn liếng lúc đó duy nhất chỉ có chiếc radio nhỏ bán được 200 đồng (sau gần 10 năm với đồng lương còm của vợ chồng nhà giáo thời bao cấp lại đón ba tí nhóc ra đời thì làm sao có điều kiện tích lũy). Song vì ngôi nhà đã quá ọp ẹp, dột nát, nếu không sửa sẽ khó an toàn cho đến mùa xuân.

Mọi người gần xa hiểu lắm hoàn cảnh chúng tôi lúc ấy nên ai cũng xúm vào giúp đỡ. Bạn bè đồng môn, đồng nghiệp cho mượn tiền mua nguyên vật liệu. Các phụ huynh lứa học trò tôi dạy năm đấy và cả những năm trước đó biết tôi không chỉ khó khăn về tiền bạc mà cả về sức khỏe nên người giúp của, kẻ giúp công.

Thậm chí có người tự nguyện đánh thuyền nhà mình đến, rồi bảo cả vợ con, vận động luôn các phụ huynh và học sinh khác đi chở gạch, chở vôi, chở ngói, xi măng về tận nhà cho tôi. Nhiều học sinh tự nguyện cứ chiều chiều lại hô nhau đến giúp tôi, từ lấy cát, khuân gạch, rửa đá, cọ sắt…

Ban quản trị Hợp tác xã Hải Thanh ưu tiên cho tôi mua ngói giá rẻ. Ủy ban Nhân dân huyện ưu tiên cho mua vôi giá cung cấp. Ban lãnh đạo xã Hải Hà kề bên cũng ưu ái cho chúng tôi mua gạch theo giá phân phối nội bộ. Và hôm hoàn công, Hải Hà còn hóa giá ưu đãi cho hẳn chú lợn còi gần 40 ký trong trại chăn nuôi của Hợp tác xã để làm bữa liên hoan mời bà con xa gần.

Ông Châu, ông Song, ông Giang, ông Hồng, ông Tâm, ông Rao, ông Tỳ… những người thợ xây, thợ mộc trong làng sau hơn một tháng cật lực giúp tôi cũng chỉ tính công chút đỉnh gọi là lấy tượng trưng.

Để lưu dấu thời điểm ý nghĩa lúc ngôi nhà được hoàn tất, tôi tỉ mỉ dùng chân ngồi đổ cắt khá kỳ công một biểu tưỡng hình bông sen cao chừng nửa mét làm bằng xi-măng cát. Cuống hoa được quấn quanh bởi hình dải lụa mềm ôm lấy số 3-2-1980. (Nhớ hôm tôi đang cặm cụi thực hiện “công trình” này vào một chiều đông se lạnh nơi góc sân nhà thì bất ngờ xuất hiện đoàn cán bộ chừng hơn 10 người từ Hà Nội về công tác tại huyện Hải Hậu ghé thăm gia đình tôi. Trong đó, có hai người thầy kính yêu dạy tôi những năm ở khoa Ngữ văn Đại học Tổng hợp Hà Nội là Giáo sư Hà Minh Đức và Giáo sư Phan Cự Đệ.) Và đúng ngày kỷ niệm 50 năm Đảng Cộng sản Việt Nam thành lập, tôi nhờ người gắn nó lên chỗ trang trọng nhất giữa mặt tiền trên mái hiên như một lời tri ân sâu sắc.

Tết Canh Thân (1980) năm ấy, dù nợ còn chồng chất song lần đầu tiên được ở trong ngôi nhà ngói mới khang trang khiến cả nhà tôi đều náo nức. Chưa bao giờ có một mùa xuân đẹp và vui đến vậy!

Ngôi nhà giờ đã sang cho chủ khác sau ít năm cả gia đình tôi chuyển vào định cư tại đất lành Gò Vấp. Và nay ngôi nhà đã thay hình đổi dạng khá nhiều. Song trong sâu thẳm tâm hồn tôi, ngôi nhà thân thương với đầy ắp nghĩa tình ấy vẫn mãi mãi vẹn nguyên như ngày nào.

Cùng chị gái Nguyễn Thị Tưởng trước ngôi nhà mới sửa năm 1980.