Susan ngồi một mình trong Điểm 3 chờ đợi trình truy vết. Hale đã quyết định đi ra ngoài hít thở không khí - một quyết định cô thấy biết ơn. Tuy nhiên, thật lạ lùng, sự cô độc trong Điểm 3 chẳng đem lại mấy an tâm. Susan thấy mình đang phải vật lộn với mối liên hệ mới giữa Tankado và Hale.
“Ai sẽ canh gác những người canh gác?” Cô tự nhủ với chính mình. Quis custodiet ipsos custodes? Những từ này cứ lượn lờ trong đầu cô. Susan cố xua đuổi chúng khỏi tâm trí.
Ý nghĩ của cô trở lại với David, hy vọng anh vẫn ổn. Cô vẫn thấy khó lòng tin nổi là anh đang ở Tây Ban Nha. Họ tìm ra các chìa khóa giải mã và kết thúc chuyện này sớm chừng nào thì tốt chừng đó.
Susan không còn nhớ nổi mình đã ngồi đó chờ trình truy vết trong bao lâu. Đã 2 giờ? Hay 3 giờ nhỉ? Cô nhìn xuống sàn khu Mật mã vắng tanh và thầm ước máy tính của mình sẽ kêu bíp. Chỉ có sự im lặng đáp lại. Mặt trời cuối hè đã lặn. Phía trên đầu, hệ thống chiếu sáng huỳnh quang tự động đã bật. Susan cảm thấy thời gian đang cạn dần.
Cô nhìn xuống trình truy vết của mình và cau mày. “Thôi nào,” cô càu nhàu. “Mày đã mất quá nhiều thời gian.” Cô cầm lấy chuột để tìm tới cửa sổ trạng thái của trình truy vết. “Mà mày đã chạy bao lâu rồi?”
Susan mở cửa sổ trạng thái trình truy vết ra - một đồng hồ hiển thị số giống như đồng hồ của TRANSLTR, nó hiển thị số giờ và phút trình truy vết của cô đã hoạt động. Susan nhìn chăm chăm vào màn hình, trông đợi thấy con số hiển thị. Song cô lại thấy một điều hoàn toàn khác. Thứ cô trông thấy khiến máu trong huyết quản Susan như ngừng chảy.
TRÌNH TRUY VẾT BỊ HỦY
“Trình truy vết bị hủy!” Cô bàng hoàng. “Tại sao?”
Trong cơn hốt hoảng bất thần, Susan cuống cuồng cuộn qua các dòng dữ liệu, tìm kiếm trong chương trình bất cứ câu lệnh nào có thể đã yêu cầu trình truy vết tự hủy. Nhưng cuộc tìm kiếm của cô chỉ vô ích. Có vẻ là trình truy vết đã tự nó dừng lại. Susan biết điều này chỉ có thể có một ý nghĩa - trình truy vết của cô đã bị “bọ”16.
16 Nguyên gốc: bug.
Susan coi “bọ” là khía cạnh điên đầu nhất của lập trình máy tính. Vì các máy tính tuân thủ trình tự vận hành chính xác một cách nghiêm ngặt, những lỗi lập trình nhỏ nhất thường gây ra những hệ quả nghiêm trọng. Những lỗi cú pháp đơn giản - chẳng hạn như khi một lập trình viên điền nhầm một dấu phẩy thay vì một dấu chấm - có thể làm hỏng toàn bộ cả hệ thống. Susan vẫn luôn nghĩ thuật ngữ “bọ” có một nguồn gốc thú vị:
Nó bắt nguồn từ chiếc máy tính đầu tiên của thế giới - Mark 1 - một hệ thống mạch cơ điện tử được chế tạo năm 1944 trong một phòng thí nghiệm tại Đại học Harvard. Một ngày nọ, chiếc máy tính xuất hiện một trục trặc và không ai có thể xác định được nguyên nhân. Sau nhiều giờ tìm hiểu, một trợ lý phòng thí nghiệm cuối cùng phát hiện ra vấn đề. Có vẻ như một con nhậy đã đậu vào một trong các bảng mạch và làm nó bị đoản mạch. Từ đó trở đi, những lỗi hoạt động của máy tính được gọi là những con bọ.
“Mình không có thời gian cho chuyện này,” Susan rủa thầm.
Tìm “bọ” trong một chương trình là quá trình có thể mất đến nhiều ngày. Hàng nghìn dòng chương trình cần được rà soát để tìm ra một lỗi nhỏ, cũng giống như kiểm tra một cuốn bách khoa toàn thư để tìm một lỗi in duy nhất.
Susan biết mình chỉ có lựa chọn duy nhất - gửi trình truy vết đi lần nữa. Cô cũng biết gần như chắc chắn là trình truy vết sẽ gặp phải cùng “bọ” ấy và lại tự hủy. Chỉnh lỗi cho trình truy vết sẽ cần thời gian, thứ mà cô và chỉ huy không có.
Nhưng khi Susan nhìn chăm chăm vào trình truy vết, tự hỏi mình đã phạm phải lỗi nào, cô chợt hiểu ra có một điều không hợp lý. Cô đã dùng đúng trình truy vết này tháng trước và không gặp bất cứ vấn đề nào. Tại sao đột nhiên nó lại phát sinh lỗi chứ?
Trong khi cô băn khoăn, một nhận xét Strathmore đưa ra trước đó lại vang lên trong đầu cô. Susan, tôi đã thử tự mình gửi trình truy vết đi nhưng dữ liệu nó chuyển về hoàn toàn vô nghĩa.
Susan như lại nghe thấy những lời đó. Dữ liệu nó chuyển về... Cô lắc đầu. Có thể không? Dữ liệu nó chuyển về ư?
Nếu Strathmore đã nhận được dữ liệu chuyển về từ trình truy vết thì hiển nhiên là nó hoạt động. Dữ liệu ông nhận được vô nghĩa vì ông đã nhập sai chuỗi tìm kiếm, Susan phỏng đoán như vậy. Nhưng dẫu sao đi nữa, trình truy vết có hoạt động.
Susan lập tức nhận ra có thể còn có một lý giải khác cho việc trình truy vết của cô bị hủy. Những lỗi lập trình nội tại không phải là lý do duy nhất khiến các chương trình bị trục trặc, đôi lúc còn có những tác động bên ngoài - các dao động về nguồn điện, bụi rơi vào các bảng mạch, cáp nối bị lỗi. Vì hệ thống phần cứng ở Điểm 3 được thiết lập rất chu đáo nên thậm chí cô đã không hề nghĩ tới chuyện này.
Susan đứng lên và hối hả sải bước tới chỗ một giá sách lớn để các sổ tay kỹ thuật. Cô cầm lấy một tập sách đóng gáy xoắn có ghi SYS-OP và lật qua các trang. Cô tìm thấy thứ mình đang tìm, mang cuốn sổ tay về chỗ máy tính của cô rồi gõ vào vài lệnh. Sau đó, cô đợi trong lúc máy tính hối hả lướt qua danh sách những lệnh đã được thực hiện trong 3 giờ vừa qua. Cô hy vọng cuộc tìm kiếm sẽ cho kết quả là một gián đoạn bên ngoài - một lệnh hủy được đưa ra do trục trặc nguồn cung cấp điện hoặc một con chip bị lỗi.
Vài khắc sau, máy tính của Susan kêu bíp. Tim cô đập nhanh hơn hẳn. Cô nín thở và xem màn hình.
LỖI SỐ 22
Susan cảm thấy hy vọng trỗi dậy. Đây là tin tốt. Việc cuộc tìm kiếm phát hiện ra một mã số lỗi có nghĩa là trình truy vết của cô vẫn hoạt động tốt. Việc truy vết có vẻ đã bị hủy do một bất thường bên ngoài sẽ khó có khả năng lặp lại.
Lỗi số 22. Susan cố lục lọi trong đầu để nhớ lại xem mã số 22 là lỗi gì. Lỗi hệ thống phần cứng ở Điểm 3 là chuyện hiếm tới mức cô không thể nhớ hệ thống mã hóa bằng số nữa.
Susan lướt qua sổ tay SYS-OP, lần theo danh sách mã hóa các lỗi.
19: LỖI PH N CHIA Ổ CỨNG
20: LỖI DÒNG ĐIỆN TRỰC TIẾP
21: LỖI MÔI TRƯỜNG
Khi tới số 22, cô dừng lại và nhìn chăm chăm hồi lâu. Sững sờ, cô kiểm tra lại trên màn hình của mình.
LỖI SỐ 22
Susan cau mày và quay lại với sổ tay SYS-OP. Điều cô đọc thấy chẳng có ý nghĩa gì cả. Giải thích chỉ ghi ngắn gọn:
22: HỦY THỦ CÔNG