N
gày học cấp 1 (nay là bậc Tiểu học), tôi nhớ mãi thầy Vũ Hữu Lễ dạy tôi năm lớp 4. Với trò cấp 1, việc nhớ được công thức tính chu vi, diện tích các hình luôn là thử thách không nhỏ. Sự nhầm lẫn luôn xảy ra với mọi học trò, kể cả trò giỏi. Nhận ra sự nan giải này, một ngày kia trong bài tổng kết chương, thầy đã thơ hóa toàn bộ công thức tính chu vi, diện tích các hình và đọc cho chúng tôi chép. Chép xong, thầy cho chúng tôi đọc đồng thanh. Cả lớp đứa nào cũng thích thú gào thật to cho thỏa. Chả mấy chốc, “Bài ca chu vi, diện tích” ấy đã được cả lớp thuộc lòng. Tôi xin ghi lại để bạn đọc quan tâm đến giáo dục cùng tham khảo:
1. Diện tích tam giác dễ thôi
Chiều cao nhân đáy chia đôi là thành.
2. Chu vi chữ nhật dễ thay
Lấy dài cộng rộng nhân hai là thành.
3. Diện tích chữ nhật khó gì
Lấy dài nhân rộng tức thì ra ngay.
4. Muốn tính diện tích hình thang
Đáy dài đáy ngắn ta mang cộng vào
Rồi đem nhân với chiều cao
Chia đội lấy nửa thế nào cũng ra.
5. Hình tròn mà tính chu vi
Đường kính nhân với số pi là thành.
6. Muốn tính diện tích hình tròn
Bán kính nhân bán kính vẫn còn chưa xong
Nhớ kỹ mà tính cho thông
Pi đem nhân với ta không sai nào.
Khi trở thành nhà giáo dạy Văn, từ kỷ niệm đó, tôi đã bỏ công sáng tác cả ngàn câu đố về thiên nhiên, xã hội, lịch sử; đặc biệt là về các tác giả gắn liền với chương trình học nhằm giúp các em “chơi mà học, học mà chơi” trong các giờ học nội khóa, ngoại khóa, đặc biệt trong tiết học tổng kết chương. Ví dụ, khi dạy về các tác phẩm văn học Trung đại Việt Nam, tôi đã đố các em đây là ai:
1. Tay cầm bút hịch truyền dạy sóng
Tay cầm gươm sấm động kinh thiên
Ba lần công lớn bình Nguyên
Ngàn thu bốn cõi lừng tên anh hào?
(Trần Hưng Đạo)
2. Tâm ông sáng tựa sao Khuê
Bút là gươm sắc phò Lê cứu đời
Lấy dân làm đạo làm vui
Hùng văn thuở ấy đất trời còn vang?
(Nguyễn Trãi)
3. Mắt đui mà dạ sáng lòa
Dạy bao kẻ sáng đâu là nghĩa nhân
Làm thầy, làm thuốc, làm văn
Đời ông mãi mãi trăm lần gương soi?
(Nguyễn Đình Chiểu)
Thế mới biết trong giáo dục, một khi có tâm huyết sáng tạo thì việc dù nhỏ nhoi đến mấy cũng tạo ra hiệu ứng không nhỏ chút nào.