C
âu hỏi : Đâu là sự khác biệt giữa việc quy phục ý chí Thượng Đế và điều mà ông gọi là chấp nhận cái đang là?
Krishnamurti : Chắc chắn là có sự khác biệt rất lớn, không phải vậy sao? Quy phục ý chí Thượng Đế ngụ ý rằng bạn đã biết ý chí Thượng Đế rồi. Bạn không quy phục thứ gì mà bạn không biết. Nếu bạn biết thực tại, thì bạn không thể quy phục nó; bạn chỉ ngừng hiện hữu; không hề có sự quy phục ý chí tối cao. Nếu bạn đang quy phục một ý chí tối cao, thì ý chí tối cao đó là sự phóng chiếu con người bạn ra bên ngoài, bởi vì không thể hiểu thực tại thông qua cái đã biết. Thực tại bắt đầu hiện hữu chỉ khi cái đã biết ngừng trở thành. Cái đã biết là một sự sáng tạo của tâm trí, bởi vì tư duy là kết quả của cái đã biết, của quá khứ, tư duy chỉ có thể tạo nên điều nó biết; do đó, cái nó biết không phải là vĩnh cửu. Và đó là lý do tại sao khi quy phục ý chí Thượng Đế là bạn đang quy phục những gì chính bạn phóng chiếu ra bên ngoài. Điều đó có thể khiến bạn thỏa mãn, thoải mái, nhưng nó phi thực tế.
Việc hiểu cái đang là thì lại đòi hỏi một quá trình khác hẳn – có lẽ từ “quá trình” không chính xác, nhưng điều tôi muốn nói là thế này: Muốn hiểu cái đang là thì sẽ khó hơn nhiều, bởi vì nó đòi hỏi trí tuệ cao hơn, sự nhận thức lớn hơn là thuần túy chấp nhận hoặc đầu hàng một ý niệm nào đó. Muốn hiểu cái đang là thì không cần nỗ lực; nỗ lực là sự xao lãng. Để hiểu điều gì đó, để hiểu cái đang là thì bạn không thể bị phân tâm, phải không? Nếu muốn hiểu bạn đang nói gì thì tôi không thể nghe nhạc, nghe những âm thanh mà người ngoài kia tạo ra, tôi phải chú tâm hoàn toàn vào lời nói của bạn. Do đó, muốn nhận thức về cái đang là thì thật khó khăn và gian nan lạ thường, bởi vì chính tư duy của chúng ta đã trở nên xao lãng. Chúng ta không muốn hiểu cái đang là. Chúng ta nhìn vào cái đang là thông qua lăng kính của định kiến, của sự chỉ trích hay đồng nhất hóa. Rất khó có thể gỡ bỏ lăng kính đó để nhìn thẳng vào cái đang là. Chắc chắn rằng cái đang là đó chính là sự thật, là chân lý, còn tất cả những thứ khác chỉ là sự trốn tránh, chứ không phải sự thật. Để hiểu cái đang là thì sự xung đột của tính nhị nguyên phải ngừng lại, bởi vì phản ứng tiêu cực của việc trở thành gì đó khác với cái đang là chính là khước từ việc hiểu cái đang là đó. Nếu muốn hiểu tính kiêu ngạo, tôi không được đi vào trạng thái đối lập của nó, tôi không được xao lãng vì nỗ lực trở thành gì đó hay thậm chí nỗ lực nhằm cố gắng hiểu biết cái đang là. Nếu tôi kiêu ngạo, thì điều gì xảy ra? Nếu tôi không gọi nó là kiêu ngạo, thì nó sẽ ngừng lại; tức là câu trả lời nằm ngay trong chính vấn đề chứ không ở nơi nào khác.
Vấn đề không phải là chấp nhận cái đang là hay không. Bạn không chấp nhận cái đang là, bạn không chấp nhận màu da của mình là nâu hay trắng, bởi vì đó là sự thật. Chỉ khi bạn đang cố gắng trở thành thứ gì khác, thì bạn mới phải chấp nhận. Ngay khi bạn công nhận một sự thật, thì nó không còn có bất cứ ý nghĩa nào nữa. Nhưng một tâm trí được huấn luyện để suy nghĩ về quá khứ hoặc về tương lai, được huấn luyện để trốn chạy theo những hướng khác nhau, thì sẽ không thể hiểu được cái đang là. Khi không hiểu cái đang là, bạn không thể nhận ra cái gì là thật và không biết điều đó thì cuộc đời không còn ý nghĩa gì nữa, bởi vì cuộc đời là một trận chiến không ngừng mà đâu đâu cũng có nỗi khổ sở, đau đớn liên tục diễn ra. Chỉ có thể hiểu sự thật bằng cách hiểu được cái đang là. Ta không thể hiểu nó nếu xảy ra bất kỳ sự chỉ trích hay đồng nhất hóa nào. Tâm trí luôn luôn phê phán hay đồng nhất hóa thì không thể hiểu. Nó chỉ có thể hiểu được điều mà nó đang bị mắc kẹt trong đó. Hiểu được cái đang là, nhận ra cái đang là sẽ giúp bạn phát hiện những chiều sâu phi thường, mà trong đó là thực tại, hạnh phúc và niềm vui.