Các nhà quản lý là chuyên gia trong việc xử lý các vấn đề khó khăn, cấp bách bằng thái độ bình thản và cái đầu lạnh. Cụ thể là họ tập trung nhiều hơn vào việc tạo ra các thị trường cho sản phẩm của mình, thay vìtập trung bảo vệ "lãnh địa", quảng bá thành tích cá nhân hay tìm kiếm "miếng bánh" của riêng mình.
Hai nông dân trồng khoai ở Idaho đã thành công lớn nhờ rèn luyện tư duy rộng rãi(13). J. R. Simplot và Nephi Grigg đã xây dựng các công ty thực phẩm đông lạnh thành công (Công ty J. R. Simplot và công ty Ore-Ida Foods) trên ý tưởng rằng người ta có thể tạo ra một thị trường, chứ không chỉ ăn cắp thị phần của các công ty khác, rằng việc làm ra của cải mới không phải lúc nào cũng có nghĩa là chiếm đoạt của người khác.
Họ đã làm điều đó bằng tư duy rộng rãi – một niềm tin sâu sắc rằng "trên đời có đủ các nguồn lực tự nhiên và con người để tôi thực hiện ước mơ của mình" và rằng "sự thành công của tôi không nhất thiết có nghĩa là sự thất bại của người khác, cũng như sự thành công của họ không ngăn cản sự thành công của tôi".
Trong suốt 25 năm làm việc với các tổ chức và cá nhân, tôi thấy rằng tư duy rộng rãi thường tạo ra sự khác biệt giữa sự xuất sắc và sự tầm thường, đặc biệt nó xóa bỏ lối suy nghĩ nhỏ nhen và các mối quan hệ đối kháng.
Có quá nhiều năng lượng tiêu cực trong các tổ chức và xã hội chúng ta. Người ta thường nghĩ ngay đến việc sử dụng lối tiếp cận pháp lý khi xuất hiện tranh chấp. Nhiều người xoay xở để chiếm vị trí số một, háo hức giành lấy "miếng bánh" và bảo vệ "lãnh địa" của mình.
Đường cong phân phối chuẩn tắc, được cấy sâu vào ruột gan của giới học thuật cũng như giới kinh doanh, đã góp phần tạo ra tư duy hẹp hòi do nhận thức về tình huống thắng thua hay "tổng bằng không". Những hành động lấy cá nhân làm trọng tâm như thế xuất phát từ niềm tin rằng các nguồn lực là có hạn. Tôi gọi đó là tư duy hẹp hòi. Khi nhìn cuộc đời bằng con mắt của kẻ hẹp hòi, bạn dễ có tư duy đối kháng hay tranh giành, bởi vìngười khác chiến thắng cũng có nghĩa là bạn thua cuộc.
Tôi đã trải qua nhiều chu kỳ dao động giữa lối tư duy rộng rãi và hẹp hòi. Khi tôi có tư duy rộng rãi, tôi tin tưởng, mở lòng, hào phóng với người khác, thương người và coi trọng sự khác biệt. Tôi nhận ra sức mạnh nằm trong những khác biệt. Tôi định nghĩa sự thống nhất không phải là sự đồng nhất, mà là một nhất thể bổ sung lẫn nhau, nơi điểm yếu của người này được bù đắp bởi điểm mạnh của người kia.
Những người có tư duy rộng rãi áp dụng nguyên tắc cùng thắng trong thương lượng và giao tiếp. Họ cố gắng hiểu người khác trước. Tâm lý thỏa mãn của họ không xuất phát từ việc chiến thắng hay đánh bại người khác, hay từ việc so sánh họ với người khác, dù là tích cực hay tiêu cực. Họ không phải là người ham chiếm đoạt. Họ không bắt buộc và thúc ép những việc làm tự nhiên, và luôn yêu cầu người khác phải nói cho mình biết quan điểm của họ. Họ không lấy ý kiến của người khác làm chỗ dựa cho sự an toàn của mình.
Tư duy rộng rãi xuất phát từ sự an toàn bên trong, chứ không phải từ bên ngoài như chức vụ, sự so sánh, các ý kiến của thiên hạ, của cải hay các mối quen biết. Những người có tư duy hẹp hòi tin rằng các nguồn lực là hạn hẹp. Nếu đồng nghiệp được thăng chức hay bạn bè của họ đạt thành tựu lớn, thìhọ cảm thấy sự an toàn của mình bị đe dọa. Bề ngoài họ có thể khen ngợi người kia, nhưng bên trong họ đang tức tối. Họ cảm thấy đang bị lấy mất điều gìđó của mình, bởi vìsự an toàn của họ xuất phát từ việc so sánh có lợi so với người khác, chứ không phải do sự thống nhất giữa họ với các quy luật tự nhiên và các nguyên tắc.
Càng tập trung vào nguyên tắc, chúng ta càng có tư duy rộng rãi, càng muốn chia sẻ quyền lực, lợi nhuận và sự công nhận, và càng vui mừng chân thành trước những thành công, sự phồn vinh, sự công nhận và vận may của những người khác. Chúng ta tin rằng sự thành công của người khác bổ sung thêm – chứ không lấy bớt đi – cuộc sống của chúng ta.
7 ĐẶC TRƯNG CỦA NHà QUẢN Lý CÓ TƯ DUY RỘNG RÃI
Đâu là điểm đặc trưng để phân biệt những người có tư duy rộng rãi với những người có tư duy hẹp hòi? Hãy xem xét bảy đặc trưng dưới đây.
• Họ luôn quay về nguyên tắc cơ bản. Trong cuốn 7 Thói quen để thành đạt, tôi gợi ý rằng nguồn lực căn bản nhất và là gốc rễ của mọi nguồn lực khác là nguồn lực nguyên tắc. Nếu cuộc sống chúng ta tập trung vào các nguồn lực khác – vợ/chồng, công việc, tiền bạc, của cải, thú vui, quyền lãnh đạo, bạn bè, đối thủ, bản thân… – thìnhững sự méo mó và những hình thái lệ thuộc sẽ phát triển.
Những người tư duy rộng rãi được tiếp thêm sức mạnh từ các nguồn lực của sự an toàn bên trong, vốn giữ cho họ nhẹ nhàng, cởi mở, tin tưởng và vui mừng chân thành trước sự thành công của người khác; các nguồn lực đổi mới và tái tạo họ, nuôi dưỡng và bồi bổ cho tình cảm rộng lượng, làm cho họ trưởng thành và phát triển; cho họ sự thoải mái, tầm nhìn, cảm hứng, sự hướng dẫn, bảo vệ, định hướng và sự bình an trong tâm hồn. Họ mong đợi quay trở lại các suối nguồn này. Hành trình dài hay ngắn – dù chỉ vài giờ đồng hồ – mà thiếu nguồn giải khát này cũng khiến họ khổ sở.
• Họ biết thưởng thức những khoảnh khắc một mình và tận hưởng thiên nhiên. Những người tư duy rộng rãi thường dành thời gian để ở một mình. Còn những người tư duy hẹp hòi lại thường buồn chán khi ở một mình do bản tính quen với lối sống náo nhiệt, đông vui. Hãy nuôi dưỡng khả năng ở một mình và suy ngẫm, thưởng thức sự tĩnh lặng và giây phút đơn độc. Hãy hồi tưởng, viết, lắng nghe, hoạch định, chuẩn bị, hình dung, suy xét và thư giãn.
Thiên nhiên dạy ta nhiều bài học có giá trị và bồi bổ tinh thần của chúng ta. Các khung cảnh thiên nhiên bình yên làm chúng ta trầm tĩnh và thanh thản hơn, giúp chúng ta chuẩn bị tinh thần tốt hơn để trở lại nhịp sống vội vã của nghề nghiệp chúng ta.
• Họ thường xuyên rèn giũa bản thân. Hãy nuôi dưỡng thói quen "rèn giũa bản thân" mỗi ngày bằng việc rèn luyện trí óc và thân thể.
Đối với việc rèn luyện trí óc, tôi gợi ý nuôi dưỡng thói quen đọc rộng và sâu. Thỉnh thoảng tham dự các khóa học về phát triển năng lực điều hành để tăng tính kỷ luật và tinh thần trách nhiệm. Khi chúng ta tiếp tục học thêm, sự an toàn về kinh tế của chúng ta không còn lệ thuộc vào công việc của chúng ta, vào ý kiến ông chủ hay các quy định nhân sự, mà sẽ phụ thuộc nhiều vào khả năng làm ra của cải vật chất của chính chúng ta. Người ta gọi thị trường việc làm lớn chưa được biết đến là "các vấn đề chưa được giải quyết", vìluôn có nhiều chỗ trống dành cho những ai có sáng kiến và biết cách tạo ra giá trị cho mình bằng cách chứng tỏ họ có khả năng tìm ra giải pháp cho những vấn đề này.
Trong cuốn sách Executive Jobs Unlimited (Các công việc điều hành không giới hạn), Carl Boll gợi ý rằng những ai không chịu rèn giũa bản thân thường xuyên sẽ sớm trở nên lạc hậu và ngày càng lệ thuộc vào việc chọn giải pháp an toàn. Họ trở nên phòng thủ, dùng thủ đoạn hay mang nặng đầu óc cầu an và chấp nhận đeo "chiếc còng tay bằng vàng"(14).
• Họ nhiệt tình phục vụ nhưng ẩn danh. Do thường xuyên quay về nguồn nuôi dưỡng sự an toàn bên trong, họ củng cố quyết tâm và khả năng phục vụ người khác một cách hiệu quả. Họ thực sự vui sướng được phục vụ ẩn danh, coi việc phục vụ như khoản đóng góp để đáp lại đặc ân họ được sống trong thế giới này. Nếu ý định của chúng ta là phục vụ người khác mà không nghĩ về mình, chúng ta sẽ gia tăng được phần thưởng nội tâm và sự an toàn bên trong.
• Họ duy trìmối quan hệ gần gũi, lâu dài với người thân. Người thân có thể là một người hay nhiều người, thường là vợ/chồng hay một người bạn thân, là người yêu thương và tin tưởng chúng ta ngay cả khi chúng ta không tin ở chính mình. Những con người như thế có thể tạo ra sự khác biệt cho cuộc đời chúng ta.
Thông thường những người có tư duy rộng rãi là người đóng vai trò này trong mối quan hệ với người khác. Khi họ thấy ai đang băn khoăn trước một bước ngoặt của cuộc đời, họ sẽ bày tỏ sự tin tưởng hết lòng vào người đó.
• Họ tha thứ cho mọi người và cho chính mình. Họ không tự lên án mỗi khi phạm sai lầm hay có những sơ suất trong quan hệ xã hội. Họ cũng tha thứ cho người khác. Họ không dằn vặt về chuyện đã qua hay mơ mộng viển vông về tương lai. Họ sống với hiện tại, cẩn thận hoạch định tương lai và thích ứng linh hoạt với các thay đổi của hoàn cảnh. Tính trung thực tự thân của họ được bộc lộ qua khiếu hài hước, sự sẵn lòng thừa nhận và quên đi lỗi lầm, cũng như khả năng thực hiện những việc nằm trong năng lực của họ.
• Họ là những người giải quyết vấn đề. Họ là một phần của giải pháp. Họ biết tách con người ra khỏi vấn đề đang được thảo luận. Họ tập trung vào lợi ích và mối quan tâm của các bên, thay vìtranh cãi về quan điểm hay lập trường. Dần dần, những người khác sẽ nhận ra sự chân thành của họ và trở thành một phần của quá trình giải quyết vấn đề sáng tạo. Giải pháp đồng tâm hiệp lực xuất phát từ các mối tương tác này sẽ tốt hơn nhiều so với những đề xuất ban đầu, bởi vìchúng không phải là giải pháp thỏa hiệp.
QUY LUẬT TRANG TRẠI
Trìhoãn hay hấp tấp đều không có kết quả khi làm trang trại. Đàn bò phải được vắt sữa mỗi ngày. Các công việc khác của nghề nông phải được thực hiện theo mùa, dựa trên các chu kỳ tự nhiên. Hậu quả xấu sẽ xuất hiện nếu bạn làm trái quy luật, cho dù với ý định tốt. Chúng ta chịu sự chi phối của các quy luật tự nhiên và các nguyên tắc – các quy luật trang trại và thu hoạch.
Quy luật trang trại luôn tồn tại mãi theo thời gian. Theo các quy luật tự nhiên và các nguyên tắc làm trang trại, tôi phải chuẩn bị đất đai, gieo hạt, trồng cấy, làm cỏ và tưới nước, nếu tôi muốn có được một vụ mùa bội thu. Điều tương tự cũng xảy ra trong hôn nhân hay trong việc giúp một đứa trẻ vượt qua cuộc khủng hoảng tuổi mới lớn để khẳng định nhân cách đầy khó khăn – không có giải pháp nóng vội, không có công thức thành công tức thì.
Quy luật thu hoạch mùa màng luôn chi phối. Các quy luật tự nhiên, các nguyên tắc vẫn hoạt động bất chấp mọi thứ khác. Do vậy hãy lấy các nguyên tắc nghề nông làm trọng tâm cuộc sống của bạn và các mối quan hệ của bạn. Khi làm như thế, bạn sẽ thay đổi nếp nghĩ từ tư duy hẹp hòi sang tư duy rộng rãi.
Trong trường hợp của "người nông dân trồng khoai", tư duy rộng rãi có nghĩa là "nặng cân hơn nhờ vỏ mỏng hơn"(15). Và đó chính là kết quả sau cùng.